چرا زن‌ها بیشتر از مرد‌ها عمر می‌کنند؟!

آیا مردها به خاطر استرس، زودتر می‌میرند یا به خاطر یک‌بار مصرف‌تر بودن !

اگر  هنوز مردانی باقی‌مانده‌اند که معتقدند زنان جنس ضعیف  هستند. برای مدت طولانی است که در حال اشتباه فکر کردن می‌باشند.

 با توجه به شواهد محکم قدرت زنده ماندنِ زنان از بدو تولد تا پیری، به‌شدت از مردان بیشتر است. یک مرد عادی ممکن است یک مسابقه دو سرعت 100 متر را سریع‌تر از یک زن معمولی بدود و یا وزنه‌های سنگین‌تری را بلند کند. اما امروزه زنان  به‌طور میانگین تقریباً پنج تا شش سال از مردان بیشتر عمر می‌کنند. (البته مشاهدات ما عددهای بسیار بالاتری را نشان می‌دهد!)

 در سن 85 سالگی تقریباً در برابر هر شش زن، چهار مرد وجود دارد. در سن 100 سالگی این نسبت بیش از دو به یک است. و در سن 122 سالگی ( که رکورد جهانی فعلی برای طول عمر انسان است) امتیاز به نفع زنان و یک بر صفر است.

چرا زنان بیش از مردان زندگی می‌کنند؟

یک ایده این است که مردان با سختی‌ها و فشارهای زندگی کاری خود، خود را به سمت یک گور زودهنگام سوق می‌دهند.  اما اگر چنین بود، در این روزهایی که برابری جنسیتی بیشتر شده است  ، ممکن است انتظار داشته باشید که شکاف مرگ‌ومیر ناپدیدشده باشد و یا حداقل کاهش‌یافته باشد. بااین‌وجود شواهد کمی برای این امر موجود است.

 زنان امروز تقریباً به همان اندازه مادران ساکن در خانه خود، عمری طولانی‌تر نسبت به مردان خانواده‌دارند. علاوه بر این، چه کسی واقعاً معتقد است که زندگی کاری مردان به‌مراتب بیشتر از خانه‌داری زنان به‌سلامتی آنها آسیب رسانده است؟

فقط در مورد فشارهایی که همیشه در نقش‌های سنتی زنان وجود داشته‌اند؛ فکر کنید: زندگی یک زن در یک خانواده معمولی می‌تواند به‌اندازه زندگی یک مرد سخت باشد. درواقع، ازنظر آماری، مردان نسبت به همسران خود از ازدواج بسیار بیشتر سود می‌برند.  مردان متأهل سال‌های طولانی‌تری  نسبت به مردان مجرد زندگی می‌کنند، درحالی‌که زنان متأهل تنها کمی بیشتر از زنان مجرد زندگی می‌کنند. پس چه کسی واقعاً زندگی راحت‌تری دارد؟

ممکن است دلیل طول عمر زنان این باشد که زنان سبک زندگی سالم‌تری نسبت به مردان دارند  برای مثال،  عادت‌هایی مثل سیگار کشیدن و نوشیدن الکل را کمتر دارند و رژیم غذایی بهتری را مصرف می‌کنند. اما به نظر این هم زیاد قابل‌قبول نیست زیرا تعداد زنانی که سیگار می‌کشند، رو به رشد است و تعداد زیادی از آنها غذاهای ناسالم می‌خورند و می‌نوشند.

 من به‌عنوان یک متخصص جراحی با نگاه به حیوانات دیگر، از منظر کلی و زیست‌شناسی به این موضوع نگاه می‌کنم.  معلوم است که در اکثر گونه‌های حیوانی جنس ماده بیشتر از نر عمر می‌کند. این پدیده نشان می‌دهد که توضیح تفاوت عمر زن و مرد در انسان ممکن است به‌صورت عمیق در نوع  زیست‌شناسی ما باشد.

بسیاری از دانشمندان بر این باورند که روند پیری ناشی از رشد تدریجی تعداد زیادی از اتفاقات جداگانه است، برخی از آسیب‌های یک رشته DNA در اینجا، یک مولکول پروتئین فاسد در آنجا و غیره.

 این بدان معناست که طول زندگی ما با توازن بین میزان آسیب‌های سلولی بدن و ترمیم سریع آنها بستگی دارد و درنهایت تنظیم می‌شود.

مکانیسم‌های بدن برای حفظ و ترمیم سلول‌های ما به طرز شگفت‌انگیزی کارا می‌باشند به همین دلیل ما تا زمانی که می‌توانیم خود را خوب‌ترمیم کنیم، زندگی می‌کنیم اما این مکانیسم‌ها کامل نیستند. برخی از آسیب‌ها باگذشت روزها، ماه‌ها و سال‌ها به‌صورت غیرقابل اصلاح باقی می‌مانند.  ما پیر می‌شویم زیرا بدن ما مرتکب اشتباه می‌شود.

ممکن است بپرسیم که آیا نمی‌توانیم بدن خود را بهتر ترمیم کنیم؟ درواقع ما احتمالاً می‌توانیم در آینده  آسیب‌ها را بهتر از گذشته برطرف کنیم. حداقل در تئوری، ما حتی ممکن است آن را به‌اندازه‌ای خوب انجام دهیم تا  بتوانیم برای همیشه زندگی بمانیم!

هنگامی‌که اجداد شکارچی ما با یک جدال دائم علیه گرسنگی روبرو شدند، بیشتر از آن چیزی که ارزشش را داشته باشد،  از بدن خود هزینه کردند. تحت‌فشار انتخاب طبیعی برای استفاده بهینه از منابع کمیاب انرژی، گونه ما اولویت بیشتری به رشد و تولیدمثل، نسبت به زندگی برای همیشه، داده‌اند.

 ژن‌های ما بدن را به‌عنوان یک وسیله نقلیه کوتاه‌مدت به‌حساب آورده‌اند تا به‌اندازه کافی برای رشد و تولیدمثل حفظ شوند، اما ارزش سرمایه‌گذاری بیشتر برای دوام و عمر طولانی در شرایطی که احتمال یک مرگ تصادفی بسیار زیاد بود را نداشتند. به‌عبارت‌دیگر، ژن‌ها جاودانه هستند، اما بدن، آنچه یونانیان به آن سوما می‌گویند، یک‌بار مصرف است.

یا حداقل این ایده‌ای بود که من در اواخر دهه 1970 پیشنهاد دادم. از آن زمان تا به امروز برای حمایت از این نظریه سودمند یک‌بار مصرف، شواهد به‌طور قابل‌توجهی افزایش‌یافته است. چیزی که من در ماه سپتامبر در Scientific American نوشتم [“چرا نمی‌توانیم برای همیشه زندگی کنیم؟”].

 چند سال پیش در آزمایشگاه خودمان نشان دادیم که حیوانات با عمر طولانی‌تر از سیستم‌های تعمیر و نگهداری بهتری نسبت به حیواناتی که عمر کوتاه‌تری دارند برخوردارند.

آیا ممکن است این دلیلی باشد برای این‌که زنان عمر طولانی‌تری دارند چون نسبت به مردان بدنشان کمتر یک‌بار مصرف است؟ 

این مفهوم در حقیقت شواهد بیولوژیکی بسیار خوبی دارد. در انسان نیز مانند اکثر گونه‌های حیوانات، وضعیت بدن زن برای موفقیت در تولیدمثل بسیار مهم است. جنین باید در رحم مادر رشد کند و شیرخوار نیاز به مکیدن پستان دارد. بنابراین اگر بدن حیوان ماده در اثر خسارت بیش‌ازحد ضعیف شود، تهدید واقعی برای ایجاد فرزندان سالم وجود دارد. از طرف دیگر، نقش تولیدمثل انسان به‌طور مستقیم وابسته به‌سلامت مرد نیست.

شاید گفتن این نکته بسیار بد و افراطی باشد که برای حمایت از جنبه‌های زیستی گونه انسان ، مردان فقط باید ازدواج کنند و سپس می‌توانند بمیرند.

 به‌عنوان‌مثال، مطالعه کودکان در تانزانیا نشان داد که کودکانی که قبل از 15 سالگی پدر خود را از دست داده اند، قدی کوتاه‌تر از همسالان خود پیدا می‌کنند ولی این ارتفاع قد برای سلامتی  آنها اشکالی ایجاد نمی‌کرد. اما کودکانی که مادر خود را از دست داده‌اند، بدتر می‌شدند، آنها کوتاه‌تر و ضعیف‌تر بودند و مانند یتیمان بی‌پدر، آن‌قدر طولانی زندگی نمی‌کردند.

 بااین‌وجود، از دیدگاه تکاملی، عوامل مؤثر بر موفقیت جفت‌گیری برای مردان عموماً باعث طول عمر نخواهد بود. درواقع، سطح بالای تستوسترون، که باعث افزایش باروری مردان می‌شود، برای بقای طولانی‌مدت کاملاً بد است.

ممکن است زنان هنوز در بسیاری از حوزه‌های زندگی برای دستیابی به برابری تلاش کنند. بااین‌حال، داشتن  بدنی که کمتر یک‌بار مصرف است، یک نعمت است که  می‌تواند جبران خسارت کند.

 از مطالعات انجام‌شده بر روی جوندگان شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد سلول‌های بدن ماده آسیب‌های  بدن را بهتر  از نرها ترمیم می‌کند ولی  جراحی برداشتن تخمدان  این اختلاف را از بین می‌برد.

ازآنجاکه بسیاری از دارندگان سگ و گربه می‌توانند تصدیق کنند، حیوانات نرعقیم اغلب بیشتر از همتایان دست‌نخورده خود زندگی می‌کنند. درواقع، شواهد این تصور را تأیید می‌کنند که اختلال در مردانگی می‌تواند بلیت زندگی طولانی‌تر باشد.

آیا ممکن است در مورد انسان‌ها هم همین‌طور باشد؟ در چین پسران اخته می‌شدند تا بتوانند بدون مشکل مدت‌ها به امپراتور خدمت کنند. در اروپا هم از چنین شیوه‌های افراطی برای حفظ آواز  خوش پسران در دوران نوجوانی استفاده می‌شد.

سوابق تاریخی به‌اندازه کافی مناسب نیست تا مشخص شود که آیا مردان عقیم نسبت به مردان سالم  عمر طولانی‌تری دارند یا خیر، اما برخی از سوابق غم‌انگیز نشان می‌دهد که این مسئله وجود دارد.

 چند سال پیش اخته کردن مردان در بیمارستان‌های روانی به طرز شگفت‌آوری عادی بود. در یک مطالعه از چند صد مرد در یک موسسه نامشخص در کانزاس، افراد عقیم شده نشان دادند که به‌طور متوسط 14 سال  بیشتر از همراهان ناشناخته خود زندگی می‌کنند. بااین‌وجود، من شک دارم که بسیاری از مردان (عین خودم) چنین درمان خشنی را برای خریدن چند سال عمر اضافه انتخاب کنند.

  نوشته : Thomas Kirkwood

*توماس کرکوود مدیر موسسه سالمندی و سلامتی در دانشگاه نیوکاسل در انگلستان است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *